Geluid & arbo

Te veel lawaai beschadigd het gehoor, dat weet bijna iedereen, maar de gevolgen worden meestal onderschat. Gehoorschade kan onder andere leiden tot:

• sociale isolatie, en met soms psychische problemen als gevolg
• vermoeiing door verhoogde inspanning bij concentratie en / of communicatie
• kwaliteitsverlies, fouten of zelfs ongelukken* door communicatieproblemen/slechthorendheid

Gehoorsbescherming geeft vaak problemen op het gebied van handhaving, communicatie en veiligheid. Daarom dient bronbestrijding altijd voorrang te hebben bij lawaaibestrijding, de arbo regels schrijven dit ook voor in de zogenaamde arbeidshygiënische strategie.


Een geluidsonderzoek op de arbeidsplaats is door het arbo-besluit verplicht indien geluidniveaus van 80 dBA voorkomen of hoger. Indien communiceren op een afstand van 1 meter moeite kost kan ervan worden uitgegaan dat dit het geval is. Meten van het geluid is meestal noodzakelijk.
Beoordeling van lawaai op de werkplek vindt plaats volgens ISO 9612. Deze vervangt met ingang van april 2009 NEN 3418. ISO 9612 bevat een drie methoden waarvan één overeen komt met de werkwijze van NEN3418. Hierbij wordt in beeld gebracht wat de deelbijdragen zijn van de verschillende werkzaamheden.

Ook niet schadelijk geluid kan vermoeiend zijn en bijdragen aan ziekteverzuim. Bovendien kan het prestaties, en daarmee de kwaliteit van het product, negatief beïnvloeden. Geluid met niveaus onder de schadegrens kan wel luid genoeg zijn om concentratie en communicatie te schaden. NPR 3438 geeft aanwijzingen hoe hinder door geluid op de arbeidsplaats kan worden beoordeeld.
Voor de nieuwe tekst van het Arbobesluit klik hier.

Minimum voorschrift Nog meer dan voorheen zijn de huidige regels voor geluid op de arbeidsplaats minimum voorschriften. Ter voorkoming van lawaaidoofheid kan beter uit worden gegaan van de oude regels: voorkom (rigoreus) blootstelling aan lawaai met een niveau van meer dan 85 dB(A), ook voor kortere duur, en respecteer de huidige voorschriften ten aanzien van piekniveaus. Wie aan de veilig kant wil blijven voorkomt bovendien langdurige blootstelling van meer dan 80 dB(A) gemiddeld.

Zie ook:
Rekenen aan lawaai op de werkplek.
Rekenblad in Excel om rekenwijze van NEN3418 te demonstreren.

Arbeidshygiënische strategie

maatregelen in de juiste volgende:

• Geluidsniveaus boven 85 dB(A) moeten in de eerste plaats worden voorkomen door het lawaai aan de bron te bestrijden. Dit kan bijvoorbeeld door een machine te vervangen door een minder lawaaiige machine of werkproces, of voorzieningen te treffen aan de gebruikte arbeidsmiddelen;
• Is het redelijkerwijs niet afdoende mogelijk om de bron te bestrijden, dan moet het lawaai op de arbeidsplaats verminderd worden door beperking van geluidsoverdracht. Gangbare middelen daartoe zijn een isolerende kast om de geluidsbron of een scherm tussen bron en werknemer;
• Mochten ook die maatregelen onvoldoende opleveren, dan is het zaak het aantal aan lawaai blootgestelde werknemers en hun blootstellingduur tot een minimum te beperken;
• Ondanks alle in redelijkheid te vergen maatregelen kunnen werknemers blootstaan aan een geluidsniveau van 85 dB(A) of meer. In dergelijke gevallen is de werknemer verplicht passende gehoorbescherming te gebruiken.

Bovenstaande paragraaf is ongewijzigd overgenomen in de arbocatalogus versterkt geluid 2006.

Gehoorsbescherming

Het is gebruikelijk oorkappen of aangemeten pluggen (otoplastieken) als oplossing tegen lawaai te beschouwen. Dat is het niet, het gebruik van gehoorbescherming kent veel obstakels en problemen:

• Gehoorsbescherming presteert in de regel slechter dan de fabrikant ervan opgeeft. Zelfs otoplastieken, goed gebruikt, met periodieke controle (lektest) presteren typisch 4 dB slechter dan volgens opgave, en dat is onder optimale condities ten aanzien van onderhoud en gebruikersinstructie. Oorkappen presteren door veroudering, slordig of nochalant gebruik 10 tot 20 dB slechter dan volgens specificatie
• Aan de andere kant: als een gehoorbeschermingsmiddel te veel dempt onstaat gevaar door het niet waarnemen van signalen en / of acceptatieproblemen door het gevoel van isolatie: het nogal kritisch
• Gehoorbeschermingsmiddellen zijn alleen dan voldoende effectief als het gebruik ervan begeleid wordt door periodieke individuele instructie (vooral bij wegwerppluggen) en goede inspectie en onderhoud van de oorkap of het otoplastiek. Dat gebeurt vaak onvoldoende; de werknemers denkt dan beschermd te zijn maar dat is niet altijd het geval.

* Frans onderzoek wijst op een hoge correlatie tussen het ongelukken en hoge geluidniveaus op de werkplek. De bekroonde voorlichtingsfilm van arbouw laat aan de hand van een overtuigend voorbeeld zien hoe dat kan.

Zie ook: Trillingen op de arbeidsplaats